? isimlerin yapısı | TurkCafem.Com, seslisohbet, seslichat, sesli sohbet

isimlerin yapısı

SÖZCÜĞÜN YAPISI
(BASİT, TÜREMİŞ, BİLEŞİK)

*Sözcükler yapı yönüyle üçe ayrılır.

1-BASİT SÖZCÜKLER:
*Yapım eki almayan sözcüklerdir.
*Çekim eki alabilirler.
*Kök halinde bulunurlar.

Kitap, Ol, Mavi, Kim

Kitab-ı, Ol-acak, Mavi-y-di, Kim-den

Not: Yabancı dillerden dilimize giren sözcükler, kendi dillerinde ek alsa dahi, dilimizde “basit” kabul edilir.
Selamet, Edebiyat, Nadan, Mesuliyet

2-TÜREMİŞ SÖZCÜKLER:
*Yapım eki alan sözcüklerdir.
*Çekim eki alabilirler.
*Gövde halinde bulunurlar.

Kitap-çı, Ol-uş, Mavi-li, Sabah-çı, Kim-lik

3-BİLEŞİK SÖZCÜKLER:
*En az iki kelimenin bir araya gelmesi ile oluşan sözcüklerdir.
*Bu sözcükler bir araya gelirken, ses ve anlam değişikliğine uğrayabilirler.

Balkabağı, Çekyat, Pazartesi

İSİMLERİN YAPISI
1-Basit İsim:
Çocuk, Amca, İstanbul, Alper, Geyik, Gül

2-Türemiş İsim:
*Fiilden türemiş isimler:
Bil-gi, Sil-gi, Kaç-ık, Uç-ak, Yaz-gı, Çöz-üm, Yat-ak

*İsimden türemiş isimler:
Göz-lük-çü, Alman-ca, Meslek-taş, Tuz-suz, Beş-inci

*Yansımadan türemiş isimler:
Cıv-ıltı, Gür-ültü, Pat-ırtı, Uğ-ultu

3-Bileşik İsim:
Çeşitli Şekillerde Oluşabilir:

İsim+İsim: (İsim Tamlaması Şeklinde)
Aslanağzı, Danaburnu, Gözbebeği, Hanımeli, Ateşböceği, Yerelması, Rüzgargülü, Arıkuşu, İşyeri, Anayurt, Serçeparmak, Camgöbeği, Atatürk, Binbaşı, Beşiktaş, Soyadı

Sıfat+İsim: (Sıfat Tamlaması Şeklinde)
Acıgöl, Boşboğaz, Ortakulak, İlkokul, Kabakulak, Eskişehir, Sivrisinek, Açıkgöz, Yenikapı, Uludağ, Bozkır

İsim+Fiil:
Mirasyedi, Yurtsever, Ağaçkakan, Karnıyarık, İmambayıldı, Ateşkes, Tanksavar, Kuşkonmaz, Külbastı, Hünkarbeğendi, Gecekondu, Isıölçer

Fiil+Fiil:
Kaptıkaçtı, Dedikodu, Çekyat, Gelgit, Biçerdöver, Uyurgezer, Çakaralmaz

Fiil+İsim:
Atardamar, Toplardamar, Albeni

İsim+Fiilimsi:
Ağaçkakan, Oyunbozan, Çöpçatan, Dalgakıran

Not: Bileşik isimler oluşurken ses değişiklikleri meydana gelebilir.

Cuma-ertesi: Cumartesi
Kayın-ana: Kaynana
Kahve altı: Kahvaltı
Sütlü aş: Sütlaç
Ne asıl: Nasıl
Ne için: Niçin

Not: Bileşik isimler oluşurken sözcükler gerçek anlamını yitirebilir.

Aslanağzı (Mecaz+Mecaz)
Mirasyedi (Gerçek+Mecaz)
Uyurgezer (Gerçek+Gerçek)

SIFATLARIN YAPISI
1- Basit Sıfat: Mor göz, Üç kişi, Şu adam, Güzel araba

2- Türemiş Sıfat: Sıvalı duvar, Susuz yaz, Geçen yıl, Evcil kuş, İnatçı keçi,
Gergin ortam, Ürkek tay, Bozuk süt, Üçüncü araç, Beşer kalem, Üçlük atış

3- Bileşik Sıfat: Üç şekilde oluşur:
a)Bileşik isimler sıfat olarak kullanılabilir. Bunlara “Kaynaşmış Bileşik Sıfatlar” denir.
Cingöz Recai, Açıkgöz Çocuk, Oyunbozan İnsan, Çöpçatan Kadın, Vurdumduymaz Veli

b)Kurallı Bileşik Sıfatlar:
*Bu tür sıfatlarda, bileşik sözcüklere istisna olarak, sözcüklerin ayrı yazıldığı görülür.

>>Sıfat tamlamasının sıfat ve ismi yer değiştirir. İsim ek alarak, yeni yapı, başka bir ismi niteler.
Sarı saç Saçı sarı kız
Açık kapı Kapısı açık ev
Kırık kol Kolu kırık makine

>>Sıfat tamlamasına ek getirilir ve yeni yapı başka bir ismi niteler.
Üç gün Üç günlük dünya
Beş para Beş parasız adam
Kırk yıl Kırk yıllık dost


Facebook Profilinde Paylaş
Ekleyen by :
Yorumlar : Yorum Yok
Etiketler :

Bir Cevap Yazın


7 × = ondört



Sitemap haberler haberler